Koloniaal culinair erfgoed in Nederland

Aandacht voor eten en tradities rondom eten als cultureel erfgoed is wereldwijd toegenomen. Deze impuls komt door het initiatief van Unesco, de VN-organisatie voor Onderwijs, Wetenschap en Cultuur, om zowel het materieel als het immaterieel erfgoed van zijn lidstaten te registreren op een speciale Werelderfgoedlijst.¹ Niet alleen bijzondere fysieke objecten die tastbaar en zichtbaar aanwezig zijn in het publieke domein worden tot deze lijst toegelaten, maar ook niet-tastbare elementen, zoals sociale gewoonten, voorstellingen, rituelen, tradities, uitdrukkingen, kennis en vaardigheden die gemeenschappen en groepen (en soms zelfs individuen) erkennen als een vorm van cultureel erfgoed. Aan eten gerelateerd erfgoed dat tot dusver is toegelaten tot de Immaterieel Werelderfgoedlijst zijn de culinaire tradities van Mexico, Japan, Frankrijk en Turkije (koffiecultuur) en het Mediterrane dieet, zoals bekend in Cyprus, Kroatië, Spanje, Griekenland, Italië, Marokko en Portugal. Nederland heeft in 2012 het Unesco Immaterieel Erfgoed Verdrag geratificeerd. In dat verband heeft het Kenniscentrum voor Volkscultuur en Immaterieel Erfgoed de verantwoordelijkheid gekregen om activiteiten te ontplooien gericht op het behoud, het beheer en de ontwikkeling van het immaterieel erfgoed in Nederland. Een van de eerste initiatieven van het Kenniscentrum bestond uit het opstellen van de Nationale Inventaris Immaterieel Cultureel Erfgoed. Aan eten gerelateerde tradities die tot op heden in de Nationale Inventaris zijn opgenomen zijn de Tielse kermiskoek, het stoken van Limburgse stroop, het Brabants Worstenbroodje en de Indische rijsttafel.

Ik grijp de toevoeging van de rijsttafel aan de Nationale Inventaris aan om een link te leggen tussen de rijsttafel en de culinaire tradities van Javaanse Surinamers. Javaanse Surinamers hebben in tegenstelling tot andere bevolkingsgroepen een dubbele link met Nederland. De rijsttafel is weliswaar erfgoed uit het koloniaal verleden van Nederland in Indië, maar elementen eruit zijn duidelijk aanwezig in Suriname, zij het in andere vorm. Bovendien zijn onder Javaanse Surinamers meerdere culinaire tradities te vinden, die hun oorsprong hebben in Indië, zijn voortgezet in Suriname en via Suriname in Nederland terecht zijn gekomen. In deze bijdrage ga ik nader in op deze erfgoedsporen.

‍‍

LEES MEER...

‍

‍